Programma 13 November 2014 | Nieuwe Business Modellen

VOORWOORD
Als jongen zwierf ik veel door de natuur. Ik zag akkers, weilanden, bossen, dieren, planten, paddenstoelen en noem maar op. Ik zag mensen ploeteren om de natuur naar hun hand te zetten en grote infrastructurele werken te bouwen. En hoewel ik toen echte geitenwollen sokken droeg, zag ik al snel dat de natuur maar één doel heeft: het vernietigen van de mens en al zijn werken. We prutsen met zijn allen wat af om het gewas op de akkers te beschermen tegen onkruid, om te voorkomen dat dieren onze auto’s beschadigen of om roofdieren te beletten onze kippen van het erf te graaien. Houd je je huis niet strak in de verf, dan zorgen weer en wind wel voor verval.
Waarschijnlijk doet deze inleiding op zijn minst uw wenkbrauwen fronsen of vraagt u zich af: ‘ben ik wel op het goede symposium’? Ik kan u gerust stellen, de inleiding zet de wereld op zijn kop. We staan op dit moment voor tal van maatschappelijke vraagstukken, zowel economisch, ecologisch als sociaal gezien. Ze roepen veel emoties op en trekken hun wissels op toekomstige generaties. Aan ons de taak om adequate oplossingen te vinden. Hoe dan? Dat hoort u vandaag op dit symposium over nieuwe business modellen (NBMs) en samen werken aan meervoudige waardecreatie. Dit symposium en het gelijknamige boek is tot stand gekomen via crowdthinking. Meer dan 30 mensen hebben eraan bijgedragen en daarvoor zijn wij hen zeer erkentelijk. Hieraan vooraf gingen vier jaar aan ‘ontdekkend’ onderzoek, waar alles bij elkaar vele tientallen mensen aan hebben bijgedragen.
Vandaag hebben het over nieuwe economische realiteiten, over opnieuw leren organiseren in tijden van transitie. Om iedereen op deze aarde een kans te bieden op welvaart en welzijn, nu en in de toekomst. Daarvoor is een systeemverandering nodig met een andere configuratie van actoren en transactiemiddelen. Dit symposium biedt wetenschappelijke en pragmatische bijdragen over wat van waarde is en hoe wij deze waarden met duurzaam denken en doen overeind kunnen houden. Naast theoretische kaders krijgt u principes en bouwstenen voor NBMs aangereikt. Geslaagde voorbeelden passeren de revue en ook waarom iets wel of niet werkt. Collectief organiseren en meervoudige waardecreatie staan hierin centraal. We gaan in op tal van mooie NBM-initiatieven via lezingen, workshops en debat. Ik zou zeggen: grijp uw kans! Aan het einde krijgt u het boek Nieuwe Business Modellen, Samen Werken aan Waardecreatie boordevol handreikingen om direct aan de slag te gaan, mee naar huis. En neemt u indrukken mee van een inspirerende en plezierige dag, waarin u veel ideeën en relaties opdeed. Dat wens ik u van harte toe.
Gerard Berendsen, voorzitter Stichting OCF2.0

Welkom
Van harte welkom op dit symposium over Nieuwe Business Modellen in de Domkerk in Utrecht op donderdag 13 november 2014. Een symposium, na vier jaar hard werken, de betrokkenheid van vele tientallen personen, een geweldig schrijversteam, editors, ontwerpers en al het andere dat komt kijken bij het ‘van scratch af’ bedenken, onderzoeken, invullen, schrijven en ontwerpen van een hopelijk baanbrekend, maar in iedere geval machtig mooi boek met als titel ‘Nieuwe Business Modellen; Samen Werken aan Waardecreatie’. Dit is een dag vol ontmoeten, vertellen, verhalen, luisteren en meedoen. Een dag van ‘anders’ met hopelijk veel inspiratie.

WEconomy
Terwijl het milieu ‘uit’ is, de wereld complexer en sneller wordt en het soms wel lijkt alsof duurzaamheid er niet toe doet, is niets minder het geval. We leven in spannende, roerige, maar ook lastige tijden. Onbewust en rommelig beleven we het veranderen van een tijdperk – en botsen dagelijks op het bestaande. Dat gaat gepaard met soms opstaan en veel vallen, met proberen en ontdekken. Prutsenderweg worden zo voorichtig de contouren van een andere economie zichtbaar. We noemen deze de WEconomy, de economie van anders, van ‘wij samen’. Een economie die veelbelovende sociale en technologische mogelijkheden laat zien die elkaar vaak nog moeten ontmoeten en in elkaar groeien. Ook al gaan wevoorzichtig die kant op, er moet nog heel veel ontdekt en veranderd worden voor we zover zijn. Het woord ‘gemakkelijk’ kunnen we daarom beter voorlopig uit het woordenboek schrappen.

De trend
Duurzaamheid wordt volwassen. Mensen in de samenleving komen in beweging. Gaan zich samen organiseren rond thema’s die er toe doen, zoals voedsel, energie en zorg. We noemen dat de opkomst van de deeleconomie, de sharing economie of de WEconomy. Duizenden initiatieven komen op, maar gaan ook (snel) weer ten onder. Dat is jammer, want zo verliest de maatschappij kostbare energie die een transitie naar anders, naar morgen, helpt vormgeven. Het is daarom van grote waarde die initiatieven te steunen en te voorzien van ‘tools’ om zo professionalisering en opschaling mogelijk te maken. Die tools hebben we beschikbaar gemaakt in het boek Nieuwe Business Modellen; Samen Werken aan Waardecreatie, zodat u straks zelf aan de slag kunt.

Onderzoek
Al een aantal jaren wordt op de Radboud Universiteit (Nijmegen School of Management) onderzoek gedaan naar nieuwe transactie – of wat populairder – business modellen. Het feit dat we ons midden in een verandering van tijdperk bevinden rechtvaardigt een dergelijk onderzoek. Bezuinigingen en crises maken dat we weten dat het anders moet, maken dat we ons ook steeds indringender afvragen hoe een ‘economie van morgen’ eruit kan zien. Dat vraagt om anders organiseren van de economie. Dat ontstaat niet spontaan of groeit aan een boom maar vraagt een fundamentele omslag in veel van de zaken die wij organiseren. Dit betekent bewust zoeken naar andere ‘ongewone’ verbindingen en samenwerken in (tijdelijke) allianties en netwerken. Ondernemers, burgers en professionals werken steeds vaker samen op vernieuwende manieren aan een andere, meer duurzamere samenleving. Het mooie en hoopvolle van deze tijd is dat overal in de samenleving dat nieuwe samenwerken, die nieuwe economie zichtbaar wordt. Soms worden ze benoemd als burgerinitiatieven, soms als ‘sociale ondernemingen’ en som weer als coöperatie. We hebben die initiatieven onder één noemer gebracht en Nieuwe Business Modellen genoemd.

Logica van waardecreatie
Een andere economie in wording vraagt om het overdenken van de basis van onze economie. Dat zijn transactie of business modellen. De kern van een business model is om de structuur van waardecreatie te laten zien. In ons huidige gewone doen en laten (naar de bakker gaan, boodschappen doen of een huis kopen) is alles gebaseerd op een centraal – vaak impliciet – model dat gebaseerd is op één centrale waarde: geld. De organisatie van transacties is zo ingericht dat eigenaarschap (bezit) daarvan het meeste profiteert. Duurzaamheid doet er in dat model niet toe. Als onze economie aan het veranderen is en duurzaamheid daar een volwassen plaats in krijgt, is het relevant ons dominante transactiemodel kritisch te bekijken en na te gaan of en in hoeverre daar een alternatief voor ontwikkeld kan worden. De logica van waardecreatie moet dus aan een kritische inspectie onderworpen worden. Dat vraagt om principes voor waardecreatie die duurzaamheid mogelijk maken. Die principes zijn meervoudige, collectieve en gedeelde waardecreatie. Samen vormen ze een kompas.

Nieuwe business modellen (NBMs).
De uitdaging van NBMs is om waardecreatie anders vorm te geven dan in klassieke business modellen. Kern is dat we met een NBM bepaalde functies ‘maken’ (materieel en immaterieel) die voor de betrokkenen van waarde zijn (dus zorg, dus energie, dus een netwerk voor wortels, dus carsharing); dat doen we vanuit een collectief en met inzet van onze tijd, onze energie, onze creativiteit en daar waar gepast ons geld. In dat proces maken we keuzes (noem het focus) en kiezen een manier om dat te realiseren. Dat is strategisch kiezen. Daarbij is belangrijk dat we niet alleen makers zijn, maar ook benutters en gebruikers van dat wat we samen maken (collectief maken en -delen) – we worden tegelijkertijd ‘producent’ en ‘consument’.

De winst zit in de opbrengst
De winst van een NBM kan bestaan uit zorg, energie, producten, maar ook sociale cohesie, het benutten van talenten, deelnemen aan het maatschappelijk verkeer, et cetera. Een combinatie van deze verschillende zaken – al dan niet samen met geld – wordt meegewogen in de winst’. Nog iets ‘breder’ denken maakt de weg vrij om naast geld te werken met punten, afval of energie. Het betekent ook dat nieuwe transactiemiddelen zoals tijd, punten of energie voorzichtig hun intrede doen. Tijd dus om onze transactiemiddelen te verbreden. Niet door meer geld te ‘maken’, maar door meer waarden in onze transacties toe te laten. Dat kan door complementair geld (b.v. de Makkie, Bataaf of Luctor) te bedenken, maar dat heeft ook zo z’n beperkingen. Tot nu toe is het niet mogelijk met uren of producten de fiscus te betalen of om af te rekenen bij een winkel. We kunnen uren of talenten, inzet of energie niet op een spaarbankboekje zetten en later opnemen. Bij een beetje bank is het echt onmogelijk om een energiespaarbankboekje te openen. Daarom is de volgende stap te onderzoeken hoe het werken met meervoudige waarde in een NBM mogelijk is. We noemen dat Hybride Bankieren (HB). HB maakt het mogelijk dat mensen meer dan één waarde inleggen, sparen en opnemen. Een vervolgonderzoek naar hybride bankieren is inmiddels opgestart.
De tijd dringt om samen een nieuwe economie vorm te geven.

Wij wensen U een prachtige dag toe.
Namens het geweldige organisatie-team,
Jan Jonker, initiatiefnemer onderzoek Nieuwe Business Modellen



Plannen voor na nu
De lancering van het boek ‘Nieuwe Business Modellen: Samen Werken aan Waardecreatie’ markeert drie jaar na het grote event in 2011 rond OCF 2.0 en de bestseller ‘Duurzaam, Denken, Doen’ een vervolgstap in een reeks van praktijk-gedreven onderzoeken en collectief denkwerk waar inmiddels vele tientallen mensen bij betrokken zijn of zijn geweest. Maar vandaag stopt het niet.
Al werkende weg is er een intrigerende maar ook solide denklijn ontstaan die nog het nodige ontwikkelwerk vraagt. Die denklijn laat zich vertalen in drie nauw met elkaar samenhangende stappen: (1) Werken aan de WEconomy, (2) Nieuwe Business Modellen en (3) Hybride Bankieren.
De komende tijd gaan we vooral energie stoppen in de verdere ontwikkeling van het idee van Hybride Bankieren. Middels twee grootschalige pilots moet dat leiden tot de identificatie van de bouwstenen van een alternatief waardesysteem en de spelregels die daar bij horen. De uitkomsten van wat we nu gaan doen moeten leiden tot een working paper en een seminar in juni 2015. Mocht u partner willen worden van dit onderzoek, stuurt u dan een mail naar officejonker@fm.ru.nl
Omdat inzichten en concepten gaandeweg ontdekt worden en vorm krijgen, maar het tegelijkertijd van belang is de kennis die ontwikkeld wordt te delen, is veel van wat gepubliceerd en gedeeld wordt een ‘Beta-versie’. Het is niet anders. Tegelijkertijd maakt het werken met niet ‘affe’ noties het mogelijk bij te dragen aan hun ontwikkeling. Zo’n notie is de ‘WEconomy’. Gaandeweg is duidelijk geworden hoe dat begrip concreet gemaakt kan worden aan de hand van zes stromingen en een ‘wild-card’. De verwachting is dat daarover een beknopte publicatie gaat verschijnen.
Tot slot nog dit.
Overal in onze maatschappij zien we in steeds sneller tempo mensen initiatieven nemen die te benoemen zijn als een NBM. Niet zelden wordt door mensen die zo’n initiatief nemen het wiel opnieuw uitgevonden. Dat is zonde. Daarom willen we ook kijken of we een database kunnen maken met vrijwel alle initiateven die er zijn. Natuurlijk is dat een onmogelijke opgave en dat zal al helemaal nooit compleet zijn. Maar toch, door mensen in de maatschappij toegang te geven tot die database kunnen ze sneller, doelgerichter en zonder verlies van kostbare menselijke energie werken aan een transitie die broodnodig is. Doet U mee?

Sociale media
Wilt u op de hoogte gehouden worden van onze activiteiten, dan kunt u zich aanmelden voor de OCF Nieuwsbrief via www.nieuwebusinessmodellen.info of www.nieuwebusinessmodellen.nl
Ook kunt u ons volgen op Twitter (@OCF2). Mocht u over ons willen Twitteren, gebruik dan #OCF2, #WEconomy en @OCF2NBM

 

HUISREGELS & INTERNET

De plenaire bijeenkomsten van het symposium Nieuwe Business Modellen vinden plaats in de Domkerk. Wij verzoeken u de huisregels van deze locatie te respecteren.
Op de verschillende locaties van het symposium is gratis internet. Bij elke locatie is een andere inlogcode. Deze staat meestal bij de balie/receptie aangegeven.
Het kan zijn dat het internet op de verschillende locaties in en om de Domkerk qua capaciteit niet toegerust op een grote groepen mensen. Dat betekent dat er mogelijk geen toegang tot internet is of kwaliteitsverlies. Helaas kunnen we daar niets aan doen.
De organisatie van het symposium noch de eigenaars/verhuurders van de verschillende locaties waar dit symposium plaats vind zijn aansprakelijk voor diefstal of vermissing van uw persoonlijke eigendommen.
Als u wilt TWITTEREN: graag! Gebruik: #OCF2, #WEconomy en @OCF2NBM
Parkeerkosten zijn voor eigen rekening. Er zijn dus geen (gratis) uitrijkaarten beschikbaar.

 

Presentaties en verslagen van eerdere bijeenkomsten vindt u op http://www.slideshare.net/NieuweBM/

Het activiteiten programma Nieuwe Business Modellen wordt georganiseerd op basis van kostprijs. Inschrijving voor een activiteit is definitief na ontvangst van betaling. Bij annulering tot vijf werkdagen voor een bijeenkomst retourneren wij het inschrijfbedrag minus €12,50 administratiekosten. Bij annulering vanaf vijf werkdagen voor een bijeenkomst kunnen wij helaas het inschrijfbedrag niet retourneren.