Over ons

Wie zijn we?
Het onderzoek en de activiteiten rond ‘Nieuwe Business Modellen’ wordt ondersteund door een kernteam per activiteit, dat wordt uitgebreid en aangevuld met een wisselende groep van mensen. Onder leiding van hoogleraar Jan Jonker, en ingebed en bewaakt door de Stichting OCF, zetten zij per project onderzoek op met een sterk praktijkgericht karakter met als belangrijkste doel dingen in beweging te brengen.
Projecten worden door Prof. Jonker, de Stichting OCF of andere partners aangedragen en geïnitieerd. Kleine of grote groepen mensen gaan samen aan de slag. Mensen die elkaar voor die tijd niet kennen, maar wel een passie delen en een bijdrage willen leveren aan fundamentele maatschappelijke veranderingen. Dat doen ze bijna altijd ‘gratis’, of beter gezegd: met hun tijd, passie en energie en in ruil voor contacten, het netwerk, co-auteurschap en ‘you name it’. In de afgelopen jaren is hierdoor een groeiende OCF community van projectmedewerkers en co-auteurs ontstaan die elkaar regelmatig treffen of anderszins weten te vinden. Sleutelwoorden zijn delen, co-creatie en crowdthinking. Projecten monden uit in publicaties, (werk)conferenties en niet zelden in (betaald) werk voor de leden van de community.

Stichting Our Common Future 2.0
De Stichting Our Common Future 2.0 (St. OCF) stimuleert onderzoek naar en kennisoverdracht van duurzame projecten. Ook economische aspecten worden hierin meegenomen. St. OCF schetst kansrijke aanpakken, werkwijzen en ontwikkelroutes, gebaseerd op de visie die ontwikkeld wordt met de ‘crowd’, en op recente wetenschappelijke kennis en inzichten.
St. OCF laat onder haar beheer onderzoek uitvoeren en werkt daarbij nauw samen met Jan Jonker, hoogleraar Duurzaam Ondernemen aan de Radboud Universiteit Nijmegen en voor een periode van twee jaar benoemd op de Chaire d’excellence Pierre de Fermat aan de Toulouse Business School (TBS) (Frankrijk).

Publicaties
Sinds de oprichting van de St. OCF hebben vele honderden mensen meegewerkt aan nieuwe publicaties en instrumenten. Deze zijn tot stand gekomen via crowdsourcing en met de hulp van sponsors. Ze zijn bedoeld voor mensen die zich inzetten voor duurzame productie, meer sociale cohesie in de buurt, zelfmaak-energievoorziening, etc.
De eerste publicatie die zo tot stand is gekomen werd geschreven met 450 mensen. Deze publicatie ‘Duurzaam Denken Doen’ verscheen in 2011. Dit boek was gebaseerd op de ‘oerpublicatie’ Our Common Future, het Brundlandt-rapport uit 1987. Om dat rapport te herschrijven is de Stichting ‘Our Common Future 2.0’ oorspronkelijk opgericht.

Nieuwe Business Modellen
Vanuit de St. OCF is vanaf de oprichting in 2010 een reeks onderzoeken uitgevoerd die steeds meer bouwstenen heeft opgeleverd voor het concept van ‘Nieuwe Business Modellen’. Dat concept uitwerken en invullen is de vertaling van de visie op duurzaamheid die in de publicatie ‘Duurzaam Denken Doen’ is neergezet. Want werkende weg werd steeds duidelijker dat conventionele business modellen in de weg staan als het gaat om het realiseren van transitie in de maatschappij. Bij een andere maatschappij, een maatschappij meer gericht op duurzaamheid, horen ook nieuwe business modellen.

Wat doen we ?
Sinds 2010 zijn de volgende projecten voltooid:

Duurzaam Denken Doen, (Our Common Future 2.0 )
Dit project moest nieuwe inspiratie leveren voor het organiseren van duurzaamheid. De wereld, te beginnen bij Nederland, was toe aan een nieuwe versie van het Brundlandt-rapport uit 1987 (download rapport hier). ‘Our Common Future 2.0’ was een ambitieus crowdfunding-project waaraan meer dan 450 mensen bijdroegen. Het leidde uiteindelijk in mei 2011 tot het boek ‘Duurzaam Denken Doen’.

WEconomy
We leven in tijden van maatschappelijke transitie. De roep om ‘het moet anders’, om duurzaamheid en een nieuwe economie is groot. Het groeiend aantal lastige (organisatie)vraagstukken waar we voor staan is niet meer op te lossen vanuit het ‘oude denken’. Organisatievormen die alleen nog lineair produceren zijn niet langer houdbaar. Daarvoor in de plaats komen circulaire organisatie- en productie vormen: vormen die meer zijn gericht op een menselijke maat, op samen waarde creëren en gemeenschappelijkheid. Dit leidt uiteindelijk tot het coöperatief organiseren van duurzaamheid.
Het boek ‘WEconomy’ (uit 2013 – inmiddels uitverkocht) laat zien hoe dit nieuwe denken op verschillende manieren vorm krijgt in de praktijk, aangevuld met inspirerende ideeën. Dit project kwam direct voort uit het succes van het project Our Common Future 2.0.

Resultaten van onderzoek naar de WEconomy zijn vastgelegd in de volgende reeks publicaties:
• Oratie Jan Jonker (2011). ‘Duurzaam Ondernemen: naar een organisatie-ecologie met het oog op duurzaamheid’. Radboud Universiteit Nijmegen
• Boek ‘Werken aan de WEconomie: Duurzaamheid coöperatief organiseren’ (2013)
• Working Paper ‘Rood, groen of blauw’ (2013), Radboud Universiteit Nijmegen
• Working Paper ‘Aan advies geen gebrek: Een discussienota over de ontwikkeling van nieuwe business modellen bij de overheid ‘(2014), Radboud Universiteit Nijmegen
• Working Paper Paul Cremer Lezing ‘Zorg om Zorg: Opnieuw leren organiseren in tijden van transitie’ (2014)
• Oratie Chair Pierre de Fermat (Toulouse Business School – Frankrijk) ‘Changing the Logic of Value Creation’ (2014).
Een aantal van deze publicaties is hier nog verkrijgbaar.

Nieuwe Business Modellen
Al snel na het verschijnen en het immense succes (het boek was bijna op slag een bestseller) van ‘Duurzaam Denken Doen’ werd duidelijk dat ongelofelijk veel mensen bezig zijn met duurzaamheid organiseren. Onderzoek naar hoe succesvolle mensen dat deden en nog steeds doen, leidde tot de conclusie dat mensen onbewust en heel bewust conventionele business modellen de rug toe keren en nieuwe business modellen proberen vorm te geven. Een reeks onderzoeken en publicaties over dit fenomeen vond plaats in de periode 2011 – 2014 met als doel inzicht te krijgen in die nieuwe business modellen.
Winst wordt meer dan geld alleen.
Het gaat om collectieve, meervoudige en gedeelde waardecreatie.
Kern van een business model (BM) is de logica van de waardecreatie te laten zien. Die logica is gebaseerd op een transactie. Duurzaamheid of duurzame ontwikkeling heeft van huis uit geen centrale plaats in conventionele business modellen. Deze zijn gebaseerd op een kosten-batenanalyse die uitgaat van één waarde, te weten de mate van financiële winst of verlies. Dat betekent niet dat er in bestaande business modellen geen aandacht voor duurzaamheid kan bestaan, maar het vormt niet de kern van de logica.
En daar zit precies het probleem als we samen willen komen tot een andere maatschappij waarbij duurzaamheid centraal staat.
Transacties met het oog op het realiseren van duurzaamheid, zijn gebaseerd op méér dan financiële winst alleen. Duurzaamheid vraagt om de creatie van meer dan één waarde. De uitdaging van Nieuwe Business Modellen (NBMs) is om waardecreatie anders vorm te geven dan in conventionele business modellen. Dat vraagt om meervoudige waardecreatie (MWC). Bij MWC gaat het er om tegelijkertijd te werken aan een samenhangende set van sociale, ecologische én economische waarden, die naast geld kunnen bestaan uit uren, energie en andere transactiemiddelen. Resultaten van onderzoek naar Nieuwe Business Modellen zijn vastgelegd een reeks publicaties:
• Working Paper ‘Nieuwe Business Modellen’ (2012 – free download)
• Working Paper ‘Nieuwe Business Modellen II’ (2013 – uitverkocht)
• Working Paper ‘New Business Models (Engels – free download)
• Onderzoeksrapport EU 2014 (Engels – free download).

Al dat onderzoek, al die tussenstappen vol ontdekkingen waarvan verslag gedaan is in de Working Papers hebben uiteindelijk de basis gelegd voor het boek ‘Nieuwe Business Modellen; Samen Werken aan Waardecreatie’. Dit boek is geschreven met ruim veertig co-auteurs en verschenen op 13 november 2014 op een groot symposium in Utrecht. Het boek is inmiddels een bestseller. Het boek is inmiddels vertaald en komt vanaf het voorjaar van 2016 beschikbaar als e-boek. Er komt geen hard-copy versie van deze Engelse vertaling. Ook verschijnt er in het voorjaar van 2016 een zogeheten MOOC op basis van het boek.

Hybride Bankieren
Nieuwe Business Modellen kenmerken zich door ‘collectieve en gedeelde waardecreatie’. Dat betekent dat de opbrengsten van (samen) ondernemen niet alleen uitgedrukt worden in geld, maar ook in andere waardevolle zaken als tijd, aandacht, ervaringen, energie en producten. Het uitwisselbaar maken van deze niet-monetaire waarden versterkt de veerkracht van de economie. Een hybride waardesysteem moet precies dát mogelijk maken.
Uit vooronderzoek in de periode 2013 – 2014 blijkt dat er allerlei ruilsystemen, barterplatforms, tijdbanken en regionale munteenheden bestaan die onderdelen en aspecten laten zien van wat een ideale hybride bank in zich zou moeten verenigen. Tegelijkertijd lijkt het erop dat een goed functionerende hybride bank nog nergens bestaat.
Het onderzoek is erop gericht twee zaken in kaart te brengen: wat zijn de bouwstenen van een hybride bank en wat zijn de voorwaarden om succesvol te kunnen opereren? Deze onderdelen zijn samengebracht in een ‘toolbox’ waarmee een hybride bancair systeem gebouwd kan worden.
Inmiddels is een model ontwikkeld voor het inrichten van een hybride transactiesysteem, inclusief een overzicht van onderdelen en spelregels die nodig zijn voor het werkend krijgen daarvan. Dit model is in het voorjaar van 2014 in twee real-life pilots getest. De eerste twee fasen van het onderzoek zijn afgesloten met een seminar in juni 2015. De volgende stap is om op basis van deze ervaringen grotere pilots neer te zetten die een langere doorlooptijd kennen. Voorwaarde daarvoor is dat er dedicated (community) software komt waarin deelnemers kunnen werken met verschillende (parallelle) waarden. Hoe dat ontwikkeld zou kunnen worden, zijn we momenteel aan het uitzoeken.
Resultaten van de eerste twee jaar onderzoek naar Hybride Bankieren zijn vastgelegd in een
tussenrapportage over de stand van zaken van het verkennende onderzoek.