Hybride Bankieren, onderzoek

Het NBM Project Hybride Bankieren (HB) onderzoekt andere manieren om waardevolle transacties tussen mensen en organisaties te organiseren, faciliteren en verrekenen. Onderzocht wordt hoe transacties tot stand kunnen komen die niet alleen op geld gebaseerd zijn, maar ook bijvoorbeeld op tijd, punten of energie. Werken met meer dan een waarde leidt tot risico-spreiding en daardoor tot een robuuster sociaal-economisch systeem. Dit maakt dat mensen met meer dan geld alleen kunnen participeren in het maatschappelijk-economische verkeer. Het heeft ook als voordeel dat mensen die niet beschikken over geld met inzet van hun tijd of zelf gemaakte energie toch kunnen deelnemen aan de maatschappij. Dat is goed voor de veerkracht van mensen, voor de maatschappij en daarmee voor de economie.

Het HB onderzoek raakt actuele kwesties met betrekking tot de rol van banken, kredietverlening, de veerkracht van lokale economieën en de positie van de euro. Anderzijds draait het project om samenwerking in netwerken van mensen, het faciliteren van transacties voor het creëren van sociale en ecologische waarde en het vergroten van de sociale cohesie. Ook de onderzoeksaanpak is bijzonder: naast literatuurstudie en een systematische vergelijking van Europese cases is een simulatiegame ontwikkeld. Die game levert niet alleen bruikbare informatie op voor het verder ontwikkelen van de theorie, maar dient ook als proeftuin voor het op termijn testen van een werkend HB systeem.

In dit experimentele project komt een aantal aspecten van de duurzame samenleving, de ‘WEconomy’, en van Nieuwe Business Modellen samen. In 2014 zijn op basis van (voor)onderzoek en kleinschalige game-pilots de bouwstenen van een Hybride Bankieren systeem geïdentificeerd. In 2015 wordt de tweede fase opgestart. Doel van deze tweede fase is om aan de hand van grootschalige ‚life’ pilots te komen tot een werkend HB systeem. De pilots zijn een experiment en de (vrijwillige) deelnemers willens en wetens onderdeel van dat experiment. Doel is samen de spelregels van een HB systeem te ontdekken en benoemen. Of dat lukt? Om het onderzoek te bewaken zijn wel een HB Raad van Advies en een HB Denktank in het leven geroepen.

Achtergrond informatie
Veel waardevolle zaken zijn niet goed uit te drukken in euro’s. De euro is echter het meest gangbare betaalmiddel in Europa. Mensen zouden ook andere waardevolle zaken moeten kunnen gebruiken om te betalen. Daarvoor moeten deze wel ‘op waarde geschat’ worden. Dat gebeurt in een transactie. Als beide partijen het eens worden over de waarde, kunnen ze ruilen, huren, kopen, delen of sparen. De administratie daarvan hoeft niet per se uitgedrukt te worden in euro’s.

Net als bij een bancair systeem op basis van geld draait het bij een HB systeem om vertrouwen. Maar bij een HB systeem speelt vertrouwen nog een veel grotere rol dan bij transacties met alleen geld. Voor de transactie tot stand kan komen, moet de waarde onderling worden bepaald, want anders is geen transactie mogelijk. Ervaring met het systeem van betalen met euro’s is groot, maar betalen in hybride transacties is nieuw. Mensen zijn huiverig mee te doen als ze het systeem niet snappen en elkaar niet kennen. Daarom werkt HB waarschijnlijk in eerste instantie het best in bestaande netwerken.

Het gaat er niet om de economie op een klassieke manier te laten groeien maar deze te versterken door mensen een alternatief participatie- en betaalmodel aan te bieden op basis van een breder scala aan transactiemiddelen zoals hun tijd, afval, (zelfmaak)energie naast geld. Tegelijkertijd en door elkaar heen. Dat wordt mogelijk gemaakt door een uitruilstructuur op te zetten op basis van vertrouwen.

Partners
Voor het onderzoek naar HB is samengewerkt met verschillende partners. Zij leverden inhoudelijk input in interviews, deelden hun ervaringen en inzichten bij het spelen van de game, kwamen met suggesties, regelden faciliteiten en droegen bij aan publiciteit over het onderzoek. We zijn hen daar zeer dankbaar voor. Het gaat om de volgende personen, bedrijven en instellingen die het onderzoek mogelijk hebben gemaakt: Provincie Gelderland (Arnhem), Nederlandse Spoorwegen (Utrecht), Stichting Philadelphia (Amersfoort), ASN Bank (Den Haag), Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (Utrecht), St. OCF (Doetinchem), Radboud Universiteit Nijmegen, PGGM (Zeist) en de ABN AMRO (Amsterdam).

Seminar
Over de voorlopige uitkomsten van dit onderzoek houden we op 18 juni 2015 bij het hoofdkantoor van de ABN AMRO in Amsterdam een middag-seminar. Ook hopen we dan een eerste Working Paper over Hybride Bankieren te lanceren. U bent van harte welkom. Er zijn maximaal 220 plaatsen.

[button href=